Аннотация
Макала данды жана үрөндү сактоого байланыштуу. Дан кампаларында данды жана үрөндү сактоо узакка созулган процесс. Сактоо учурунда дандын жана үрөндүн сапатына ар кандай факторлор – нымдуулук, температура, кампага кычкылтектин жетүүсү, дан запастарынын зыянкечтеринин саны, аларга мүнөздүү биологиялык жана физиологиялык функциялары таасир этет. Дан массасында жана үрөндө дан запастарынын зыянкечтеринин болушу чоң зыян келтирет. Натыйжада кампаларда нымдуулукту жогорулатат, бул нымдуулук дандын өз алдынча ысытылышына өбөлгө түзөт, үрөндүн өнүп чыгышын азайтат, данды, кайра иштетилген продукцияны зыянкечтердин өлүк үлгүлөрү жана экскрециясы менен булгайт. Мында алардын азык-тулук, тоюттук, үрөндүк сапаттары таптакыр жоголот, продукция керектөө үчүн коркунучтуу болуп калат, дагы дандын, үрөндүн массасын азайтат, тамак-аш жана нан бышыруу сапатын начарлатат. Мындан тышкары зыянкечтер ар кандай инфекциялардын алып жүрүүчүлөрүлөр болуп, кемирүүчүлөр жана канаттуулар кампаларда көбөйүп, эгинди сактоодо олуттуу зыян келтиришет. Алар дан запастарын жеп имараттарды, жабдууларды, идиштерди булгашат, адамдардын, үй жаныбарларынын арасында чума, холера, күйдүргү жана башка ооруларды таратышат
Негизги сөздөр
Колдонулган булактар
[1] Law of the Kyrgyz Republic No. 38 "On Seeds". (1997, June). Retrieved from https://faolex.fao.org/docs/pdf/kyr203839.pdf.
[2] Methodological recommendations for controlling pests of stored grain, flour, and cereals. Textbook for specialists in the field of storage and processing of grain stocks, heads of peasant and farmer households. (2007). Bishkek.
[3] National Statistical Committee of the Kyrgyz Republic. (2022). Harvested areas, gross yield, and productivity of main agricultural crops in the Kyrgyz Republic for 2022. Retrieved from http://www.stat.kg/media/publicationarchive/89deb2e9-071b-4789-a901-1eb296504b38.pdf.
[4] Normative-legal regulation in the turnover of grain and its processed products, as well as in the field of seed production of agricultural plants. (n.d.). Retrieved from http://www-old.tunadzor.ru/doc/doklad_polovitskova.pdf.
[5] Osmonalieva, K.N. (2010). Issues of food security and the ban on ozone-depleting substances (ODS). Bulletin of KAU, 1(12), 141-143.
[6] Ostafiychuk, L.A., & Prokopets, A.S. (2019). Features of grain damage by pests and its safety. In Innovative processes in food technologies: Science and practice: Proceedings of the International scientific-practical conference dedicated to the 90th anniversary of the All-Russian Research Institute of Grain and Its Processed Products (VNIIZ) - Branch of FGBNU RAN (p. 431). Moscow.
[7] Technical Regulation of the Kyrgyz Republic No. 184 "On the Safety of Products of the Flour and Cereal Industry". (2013, April). Retrieved from http://cbd.minjust.gov.kg/act/view/ru-ru/93769/10?cl=ru-ru.
[8] Technical Regulation No. 015/2011, No. 874. (2011, December). Retrieved from https://docs.cntd.ru/document/902320395.
[9] Zakladnoy, G.A. (2006). Pests of stored grain stocks. Plant Protection and Quarantine, 6, 24.