ДАТТАНУУЛАРДЫ ЖАНА АПЕЛЛЯЦИЯЛАРДЫ КАРОО САЯСАТЫ
«Кыргыз улуттук агрардык университетинин Жарчысы» журналынын редакциялык коллегиясы редакциялык процесске, рецензиялоого, жарыялоо этикасына жана жарыяланган материалдардын мазмунуна байланыштуу келип түшкөн бардык даттанууларды жана апелляцияларды ыкчам, объективдүү жана конструктивдүү кароого умтулат.
Ар бир кайрылуу анын мүнөзү, негиздүүлүгү жана татаалдык деңгээли эске алынуу менен өзүнчө каралат. Чечим кабыл алууда редакция журналдын ички саясатын, жарыялоо этикасынын принциптерин жана Жарыялоо этикасы боюнча комитеттин – Committee on Publication Ethics (COPE) – сунуштарын жетекчиликке алат.
Даттанууларды, сунуштарды жана апелляцияларды журналдын расмий электрондук дарегине жөнөтүү керек: info@knau-bulletin.com.
Редакция кайрылуунун алынгандыгын ырастайт жана аны, эреже катары, 30 жумуш күнүнүн ичинде карайт. Эгерде кайрылуу кошумча текшерүүнү, көз карандысыз эксперттерди тартууну, документтерди изилдөөнү же жарыялоо процессинин катышуучуларынан түшүндүрмө алууну талап кылса, кароо мөөнөтү узартылышы мүмкүн. Мындай учурда арыз ээси кечигүүнүн себептери жөнүндө кабарланат.
ДАТТАНУУЛАРДЫ БЕРҮҮ ТАРТИБИ
Даттануу төмөнкү маселелерге байланыштуу болушу мүмкүн:
- рецензиялоо жол-жобосунун бузулушу;
- купуялуулук принциптеринин сакталбашы;
- мүмкүн болгон кызыкчылыктардын кагылышуусу;
- автордун, рецензенттин, редактордун же жарыялоо процессинин башка катышуучусунун этикага туура келбеген жүрүм-туруму;
- плагиат, кайталап жарыялоо, маалыматтарды бурмалоо же жасалмалоо;
- автордук укуктардын бузулушу;
- жеке маалыматтарды туура эмес пайдалануу;
- жарыяланган макаладагы каталар же ишенимсиз маалыматтар;
- журналдын редакциялык саясатынын жана жарыялоо этикасынын башка мүмкүн болгон бузулушу.
Даттануу кыска, так жана негиздүү баяндалышы керек. Кайрылууда даттануунун предметин, тиешелүү кол жазманы же жарыяланган макаланы, ошондой эле болжолдонгон бузууну аныктоого мүмкүндүк берген маалыматтар көрсөтүлүүгө тийиш.
Ырастоочу материалдар болгон учурда арыз ээсине каралып жаткан маселеге байланыштуу документтерди, шилтемелерди, кат алышууларды, сүрөттөрдү, файлдарды же башка далилдерди тиркөө сунушталат.
Анонимдүү кайрылуулар мүмкүн болгон бузуу жөнүндө жетиштүү жана текшерүүгө боло турган маалыматтарды камтыса, каралышы мүмкүн. Бирок арыз ээсинин байланыш маалыматтарынын жоктугу жагдайларды тактоо жана кароонун жыйынтыгы боюнча жооп берүү мүмкүнчүлүгүн чектеши мүмкүн.
Даттануу алынгандан кийин редакция анын мазмунуна алдын ала баа берет жана коюлган маселе журналдын компетенциясына кирер-кирбесин аныктайт. Зарыл болгон учурда редакция каралып жаткан ишке байланыштуу авторлордон, рецензенттерден, редакторлордон же башка адамдардан түшүндүрмө талап кылат.
Эгерде даттануу башкы редактордун же кызыкчылыктардын кагылышуусу болушу мүмкүн болгон адамдын аракеттерине байланыштуу болсо, кайрылууну кароо башкы редактордун орун басарына же редакциялык коллегиянын башка көз карандысыз мүчөсүнө өткөрүлүп берилет.
Кароо жыйынтыгы боюнча редакция төмөнкү чечимдерди кабыл алышы мүмкүн:
- даттанууну негизсиз деп табуу;
- кошумча маалыматтарды талап кылуу;
- автордон оңдоолорду киргизүүнү талап кылуу;
- оңдоону, тактоону же тынчсыздануу билдирүүсүн жарыялоо;
- жарыяланган макаланы кайра чакыртып алуу;
- редакциялык чечимди кайра карап чыгуу;
- журналдын саясаты жана COPE сунуштары менен каралган башка чараларды колдонуу.
Арыз ээсине купуялуулук жана жеке маалыматтарды коргоо талаптары жол берген чектерде кароонун жыйынтыктары жана кабыл алынган чечим баяндалган жазуу жүзүндөгү жооп жөнөтүлөт.
АПЕЛЛЯЦИЯЛАР САЯСАТЫ
Авторлор кол жазманы четке кагуу жөнүндө редакциялык чечим фактылык катанын, макаланын мазмунун туура эмес түшүнүүнүн, рецензенттин негизсиз корутундусунун, рецензиялоо жол-жобосунун бузулушунун же кызыкчылыктардын кагылышуусунун натыйжасында кабыл алынган деп эсептесе, апелляция берүүгө укуктуу.
Автордун кол жазмага берилген терс баа менен макул эместиги өзүнөн-өзү чечимди кайра кароо үчүн жетиштүү негиз болуп саналбайт. Апелляция конкреттүү илимий, методологиялык же жол-жоболук аргументтерди камтууга тийиш.
Апелляцияда төмөнкү маалыматтар көрсөтүлүшү керек:
- кол жазманын аталышы жана каттоо номери;
- редакциялык чечим алынган күн;
- автор кайра карап чыгууну өтүнгөн чечим;
- редактордун жана рецензенттердин эскертүүлөрүнө ырааттуу жооп;
- мүмкүн болгон фактылык, илимий же жол-жоболук каталарды негиздөө;
- автордун позициясын ырастаган документтер же башка материалдар.
Апелляцияны кол жазма боюнча чечим алынгандан кийин 30 календардык күндүн ичинде редакцияга жөнөтүү сунушталат. Көрсөтүлгөн мөөнөттөн кийин берилген апелляциялар жүйөлүү себептер болгон учурда каралышы мүмкүн.
Апелляция алынгандан кийин редакция анда чечимди кайра кароо үчүн жетиштүү негиздер бар-жогун текшерет. Апелляция автор тарабынан объективдүүлүгүнө карата негиздүү шек келтирилген редакторго же рецензентке берилбейт.
Апелляцияны кароо үчүн редакциялык коллегиянын көз карандысыз мүчөсү, башкы редактордун орун басары же мурда кол жазманы баалоого катышпаган тышкы эксперт дайындалышы мүмкүн.
Зарыл болгон учурда кол жазма кошумча көз карандысыз рецензиялоого жөнөтүлүшү мүмкүн. Кайталап рецензиялоо редакция автордун жүйөлөрүн жетиштүү негиздүү деп тапкан учурда гана жүргүзүлөт.
Апелляцияны кароонун жыйынтыгы боюнча редакция төмөнкү чечимдерди кабыл алышы мүмкүн:
- алгачкы чечимди өзгөртүүсүз калтыруу;
- кол жазманы четке кагуу жөнүндө чечимди жокко чыгаруу;
- макаланы кайталап же кошумча рецензиялоого жөнөтүү;
- авторго кол жазманы кайра иштеп чыгууну сунуштоо;
- алынган корутундуларды эске алуу менен башка чечим кабыл алуу.
Апелляцияны кароонун жыйынтыгы боюнча кабыл алынган чечим авторго жазуу жүзүндө жөнөтүлөт. Эреже катары, бул чечим акыркы болуп саналат. Автор жаңы олуттуу маалыматтарды же далилдерди бербесе, ошол эле негиздер боюнча кайталап берилген апелляция каралбайт.
Апелляция берүү алгачкы редакциялык чечимдин жокко чыгарылышына кепилдик бербейт жана макаланын автоматтык түрдө жарыялоого кабыл алынганын билдирбейт.
ЖУРНАЛДЫН КОМПЕТЕНЦИЯСЫНА КИРБЕГЕН КАЙРЫЛУУЛАР
Эгерде даттануу же апелляция журналдын ыйгарым укуктарынын жана жоопкерчилигинин чегинен чыкса, редакция бул тууралуу арыз ээсине билдирет жана кайрылуунун маңызы боюнча каралбай турган себептерин түшүндүрөт.
Мындай кайрылууларга авторлордун, рецензенттердин, редакторлордун же башка адамдардын ортосундагы жеке талаш-тартыштар кириши мүмкүн, эгерде алар жарыялоо процесси, макаланын мазмуну же журналдын этикалык нормаларынын сакталышы менен түздөн-түз байланыштуу болбосо.
Редакция ошондой эле кемсинткен, коркуткан, басмырлаган же жалаа жапкан формада баяндалган кайрылууларды кароодон баш тартууга укуктуу. Жол берилгис формулировкалардын болушу жарыялоо этикасынын мүмкүн болгон олуттуу бузулушу жөнүндө маалыматтарды кароого тоскоол болбойт, эгерде мындай маалыматтар конкреттүү жана текшерүүгө боло турган болсо.
Бардык даттануулар жана апелляциялар купуя түрдө каралат. Арыз ээси жана териштирүүнүн катышуучулары жөнүндө маалымат кайрылууну объективдүү кароо үчүн катышуусу зарыл болгон адамдарга гана ачыкталат.