Аннотация
Сугат жерлердин негизги аянттары жайгашкан Казакстандын түштүгүндө суу ресурстарын рационалдуу эмес пайдалануудан жана экологиялык шарттардын өзгөрүшүнөн улам алардын мелиоративдик абалы бир топ начарлап кеткен, бул жалпысынан кыртыштын түшүмдүүлүгүнүн төмөндөшүнө жана жер кыртышынын абалынын, бул жерде жашаган калктын социалдык-экономикалык шарттары начарлашына алып келет. Казакстан Республикасында деградация жана чөлгө айлануу процесстери жыл сайын күчөп, кыртыштын асылдуулугу төмөндөп, айыл чарба өсүмдүктөрүнүн түшүмдүүлүгү төмөндөп, климаттык жана экономикалык факторлордун өзгөрүшүнө байланыштуу сугат жерлердин мелиоративдик абалынын начарлашы байкалууда. Сугат жерлерин кенири пайдалануу, ирригациялык жана коллектордук-дренаждык тармактардын канааттандырарлык эмес абалы, алардын техникалык параметрлеринин долбоордук нормаларга ылайык келбегендиги Туштук Казакстандын сугат жерлеринде кыртыштын жана мелиоративдик абалдын кескин начарлашына алып келди
Негизги сөздөр
Колдонулган булактар
- Committee for Land Resources Management of the Ministry of Agriculture of the Republic of Kazakhstan. (2021). Consolidated analytical report on the state and use of lands of the Republic of Kazakhstan for 2021. Nur-Sultan.
- State Institution "South Kazakhstan Hydrogeological-Meliorative Expedition" of the Ministry of Agriculture of the Republic of Kazakhstan. (1990-2021). Summary reports and cadastres on the reclamation state of irrigated lands in Turkestan Region for the period 1990-2021. Shymkent.
- Yakubov, Kh.I., Usmanov, A.U., & Bronitsky, N.I. (1982). Guidelines for the use of drainage water for irrigation of agricultural crops and leaching of saline lands. Tashkent: SANIIRI.
- Antipov-Karataev, I.N., & Kader, G.M. (1961). On the reclamation assessment of water with an alkaline reaction. Soil Science, 3, 53-65.
- Bezdnina, S.Ya. (1989). Principles and methods for assessing water quality for irrigation. Land Reclamation and Water Management, 8, 23-24.
- Karimov, A., Qadir, M., Noble, A., Vyshpolsky, F., & Anzelm, K. (2009). Development of magnesium-dominant soils under irrigated agriculture in southern Kazakhstan. Pedosphere, 19, 331-343.
- State Institution "Kyzylorda Hydrogeological-Meliorative Expedition" of the Ministry of Agriculture of the Republic of Kazakhstan. (2022). Report on the reclamation state of irrigated lands in Kyzylorda Region for 2021. Kyzylorda.
- Zhaisanbekova, R.A., Balgabaev, N.N., & Basmanov, A.V. (2022). Soil and reclamation condition of the Maktaaral irrigation massif. In Proceedings of the International conference “Climate and water resources: Land reclamation and ecology”, dedicated to the 70th anniversary of academician B.M. Koibakov, Doctor of Agricultural Sciences (pp. 153-159). Taraz: Kazakh Research Institute of Water Management.
- Zhaisanbekova, R.A., Dzhumabekov, A.A., & Basmanov, A.V. (2021). Reclamation justification for the need to apply vertical drainage on irrigated lands of the Maktaaral irrigation massif. In Meliorative condition of irrigated lands as the main factor of sustainable development of irrigated agriculture: Proceedings of the International seminar (pp. 54-67). Shymkent: State Institution "South Kazakhstan Hydrogeological-Meliorative Expedition".
- Bekbaev, R.K., Zhaparkulova, E.D., Koibakova, E.S., Zhaisanbekova, R.A., & Basmanov, A.V. (2014). Recommendations on the use of integrated technologies for ecological and reclamation management of water and land resources in irrigation systems of Kazakhstan (approved by the Academic Council of the Kazakh Research Institute of Water Management, Protocol No. 5, August 5, 2014). Taraz: Kazakh Research Institute of Water Management.