Аннотация
Макалада Алматы жана Жамбыл облустарынын кой чарбаларында өстүрүлгөн эт багытындагы үч породадагы кочкорлордун спермасын криоконсервациялоо маселелери каралат. Изилдөөлөрдүн жаңылыгы, бул зонанын шарттарында суюк азоттун буусуна тоңдуруунун эффективдүүлүгү ар кандай жолдор менен изилденүүдө, мисалы–тоңдуруу системасы; - флюоропластикалык плитада көлөмү 0,1-0,2 мл гранулдар түрүндө; - көлөмү 0,25 мл саман түтүкчө менен Дьюар идишинде жана көлөмү 0,25 мл саман түтүкчө менен MVE ET 20 Дьюар идишинде. Трис, бис-трис жана Аргинин аминокислоталарынын биологиялык буферлерин сахароза татаал чөйрөгө кошуунун таасири изилденүүдө. Мындан тышкары, бул уруктарды колдонууда, жатын моюнчасынын жана лапароскопиялык уруктандыруудан кийин тоңдурулган уруктун уруктануу жөндөмүн аныктоо милдети турат. Алынган жыйынтыктардын негизинде эт кой чарбасында криоконсервация ыкмасын колдонуунун экономикалык натыйжалуулугун аныктоо. Актуалдуулугу жана практикалык изилдөө, изилдөөлөрдүн натыйжалары эт породаларын баалоо, кочкорлорду натыйжалуу пайдаланууга, алардан көбүрөөк тукум алууга жана ошону менен төл алуунун жогорулатууга мүмкүндүк берет. Дьюар кичинекей идишинде кочкордун спермасын криоконсервациялоонун ишенимдүү жана үнөмдүү ыкмасын иштеп чыгуу чарбалардын шартында баалуу кочкорлордон сперматозоиддерди даярдоого мүмкүндүк берет. Койдун спермасын криоконсервациялоо үчүн иштелип чыккан методдор жана каражаттар аз сандагы жана жоголуп бара жаткан ата мекендик койлордун породаларынын жана типтеринин баалуу генофондун сактоо үчүн да колдонулушу мүмкүн
Негизги сөздөр
Колдонулган булактар
[1] Resolution of the Government of the Republic of Kazakhstan No. 960 "Concept for the Development of the Agro-Industrial Complex of the Republic of Kazakhstan for 2021-2030". (2021, December). Retrieved from https://adilet.zan.kz/rus/docs/P2100000960.
[2] Law of the Republic of Kazakhstan No. 278 "On Pedigree Livestock Breeding". (1998, July). Retrieved from https://adilet.zan.kz/rus/docs/Z980000278_.
[3] Mamontova, T.V., & Aibazov, M.M. (2020). Comparative evaluation of qualitative parameters of ram semen of Dzhalginsky and Russian meat merino breeds depending on the season. Izvestiya of TSHA, 4, 81-90. doi: 10.26897/0021-342X-2020-4-81-90.
[4] Bagirov, A., Iolchiev, B.S., Volkova, N.A., & Zinovieva, N.A. (2017). Effect of cryopreservation on biological parameters of semen in hybrids of Romanov breed and argali. Agricultural Biology, 52(2), 268-275. doi: 10.15389/agrobiology.2017.2.268rus.
[5] Watson, P.F. (2000). The causes of reduced fertility with cryopreserved semen. Animal Reproduction Science, 60, 481-492. doi: 10.1016/S0378-4320(00)00099-3.
[6] Hammadeh, M.E., Askari, A.S., Georg, T., Rosenbaum, P., & Schmidt, W. (1999). Effect of freeze-thawing procedure on chromatin stability, morphological and membrane integrity of human spermatozoa in fertile and subfertile men. International Journal of Andrology, 22(3), 155-162. doi: 10.1046/j.1365-2605.1999.00162.x.
[7] Buhr, M.M., Fiser, P., Bailey, J.L., & Curtis, E.F. (2001). Cryopreservation in different concentrations of glycerol alters boar sperm and their membranes. Journal of Andrology, 22(6), 961-969. doi: 10.1002/j.1939-4640.2001.tb03436.x.
[8] Chenoweth, P.J. (2005). Genetic sperm defects. Theriogenology, 64(3), 457-468. doi: 10.1016/j.theriogenology.2005.05.005.
[9] Purwantara, B., Arifiantini, R.I., & Riyadhi, M. (2010). Sperm morphological assessments of Friesian Holstein bull semen collected from three artificial insemination centers in Indonesia. Journal of the Indonesian Tropical Animal Agriculture, 35(2), 90-94. doi: 10.14710/jitaa.35.2.90-94.
[10] Padrik, P., & Jaakma, U. (2002). Sperm morphology in Estonian Holstein dairy bulls, factors affecting it and relation to fertility. Agraarteadus, 13(4), 243-256.
[11] Aibazov, M.M., Mamontova, T.V., Kovalenko, D.V., & Gubakhanov, M.A. (2021). Results and prospects of using biotechnological methods and techniques in the reproduction of small ruminants. Izvestiya of FSBSI FRC V.R. Williams, 1(14). doi: 10.25930/2687-1254/009.1.14.2021.
[12] Aibazov, M.M., Mamontova, T.V., & Gubakhanov, M.A. (2022). Assisted reproductive technologies in the reproduction of small ruminants (review). Izvestiya of FSBSI FRC V.R. Williams, 2(15). doi: 10.25930/2687-1254/004.2.15.2022.
[13] Aibazov, M.M., Shevchenko, A.N., Selionova, M.I., & Mamontova, T.V. (2021). Comparative characteristics of ram semen frozen in different extenders. Izvestiya of TSHA, 4, 63-78. doi: 10.26897/0021-342X-2021-4-63-78.
[14] Ozterkler, I., & Ari, U.C. (2017). A brief overview of modern additives to semen diluents used to enhance ram semen resistance to freezing. Agricultural Biology, 52(2), 242-249. doi: 10.15389/agrobiology.2017.2.242rus.
[15] Instruction on the technology of work of organizations for artificial insemination and embryo transplantation of agricultural animals. (2000). Moscow.
[16] Aibazov, M.M. (2020). Seasonal dynamics of sexual activity and sperm production levels in rams of Charolais and Ile-de-France breeds. Russian Journal of Agricultural and Socio-Economic Sciences, 86(6), 312-317. doi: 10.37670/2073-0853-2020-86-6-312-317.
[17] Infographic handbook, Agribusiness of Kazakhstan 2021/2022. (n.d.). Retrieved from https://eldala.kz/.