Аннотация
Макалада эскирген пестициддер менен булганган участокто (Чүй району, Чым Коргон айылы, КР № 42049'23,9” жана Е 75031'49,8” жана деңиз деңгээлинен 974 м бийиктикте) био жана фиторемедиация технологиясын талаа сыноосунун жыйынтыгы берилген. Кампанын айланасынан табылган пестициддердин 19 түрүн биоаугментациялоо жана биоремедиациялоону эффективдүү жүргүзүү үчүн үч активдүү бактериянын негизинде ферменттелген биопродукт колдонулган. Бул бактериялар Stenotrophomonas sp. (Ps-B штамы), L. fusiformis (SA-4 штамы) жана E. cloacae (SB-2 штамы), аларда цитохром ферменттеринин активдүүлүгү үчүн жооптуу P450 гени бар. Бул биопродукт алты ай бою топурактын 1 кг да 4 мг дан 15 мг га чейинки концентрацияда кармалган пестициддердин 19 түрүн 99,0 ± 0,05% (P < 0,05) чейин ыдыратып ажырткан. Хроматографиялык анализдер микробиологиялык ремедиациядан кийин фиторемедиацияны колдонуунун эффективдүүлүгүн ырастады, анткени вегетация мезгилинин 5-6 айынын ичинде өсүмдүктөр топурактагы пестициддердин калган концентрациясын тазалай алышкан
Негизги сөздөр
Колдонулган булактар
[1] Abdel-Shafy, H.I., & Mansour, M.S.M. (2016). A review on polycyclic aromatic hydrocarbons: Source, environmental impact, effect on human health and remediation. Egyptian Journal of Petroleum, 25(1), 107-123. doi: 10.1016/j.ejpe.2015.03.011.
[2] Kim, K.H., Jahan, S.A., Kabir, E., & Brown, R.J.C. (2013). A review of airborne polycyclic aromatic hydrocarbons (PAHs) and their human health effects. Environment International, 60, 71-80. doi: 10.1016/j.envint.2013.07.01.
[3] Aktar, M.W., Sengupta, D., & Chowdhury, A. (2009). Impact of pesticide use in agriculture: Their benefits and hazards. Interdisciplinary Toxicology, 2(1), 1-12. doi: 10.2478/v10102-009-0001-7.
[4] Egbea, C.C., Oyetibo, G.O., & Ilori, M.O. (2021). Ecological impact of organochlorine pesticides consortium on autochthonous microbial community in agricultural soil. Ecotoxicology and Environmental Safety, 207, article number 111319. doi: 10.1016/j.ecoenv.2020.111319.
[5] He, T.T., Zuo, A.J., Wang, J.G., & Zhao, P. (2017). Organochlorine pesticides accumulation and breast cancer: A hospital-based case-control study. Tumor Biology, 39, article number 1010428317699114. doi: 10.1177/1010428317699114.
[6] Yang, L., Weber, R., & Liu, G. (2022). Science and policy of legacy and emerging POPs towards implementing international treaties. Emerging Contaminants, 8, 299-303. doi: 10.1016/j.emcon.2022.06.002.
[7] Riser-Roberts, E. (2020). Remediation of petroleum contaminated soils: Biological, physical, and chemical processes. Boca Raton, FL: CRC Press.
[8] Raffa, C.M., & Chiampo, F. (2021). Bioremediation of agricultural soils polluted with pesticides: A review. Bioengineering, 8, article number 92. doi: 10.3390/bioengineering8070092.
[9] Chawla, N., Sunita, S., Kamlesh, K., & Kumar, R. (2013). Bioremediation: An emerging technology for remediation of pesticides. Research Journal of Chemistry and Environment, 17(4), 88-105.
[10] Abatenh, E., Gizaw, B., Tsegaye, Z., & Wassie, M. (2017). Application of microorganisms in bioremediation-review. Journal of Environmental Microbiology, 1, 2-9.
[11] Vyas, C., & Waoo, A.A. (2020). Prognostication of bioremediation requisite around industrially contaminated environment — A review. Current Biotechnology, 9, 3-14. doi: 10.2174/2211550109666200305092457.
[12] Bhandari, S., et al. (2021). Microbial enzymes used in bioremediation. Journal of Chemistry, 2021, article number 8849512. doi: 10.1155/2021/8849512.
[13] Doolotkeldieva, T., Bobusheva, S., & Konurbaeva, M. (2015). Effects of Streptomyces biofertilizer to soil fertility and rhizosphere’s functional biodiversity of agricultural plants. Advances in Microbiology, 5(7), article number 58385. doi: 10.4236/aim.2015.57058.
[14] Subramaniyam, V., et al. (2016). Cultivation of Chlorella on brewery wastewater and nano-particle biosynthesis by its biomass. Bioresource Technology, 211, 698-703. doi: 10.1016/j.biortech.2016.03.154.
[15] Szpyrka, E., Podbielska, M., Zwolak, A., Piechowicz, B., Siebielec, G., & Słowik-Borowiec, M. (2020). Influence of a commercial biological fungicide containing Trichoderma harzianum Rifai T-22 on dissipation kinetics and degradation of five herbicides in two types of soil. Molecules, 25, article number 1391. doi: 10.3390/molecules25061391.
[16] Korkmaz, V., Yildirim, N., Erguven, G.O., Durmus, B., & Nuhoglu, Y. (2021). The bioremediation of glyphosate in soil media by some newly isolated bacteria: The COD, TOC removal efficiency and mortality assessment for Daphnia magna. Environmental Technology & Innovation, 22, article number 101535.
[17] Książek-Trela, P., & Szpyrka, E. (2022). The effect of natural and biological pesticides on the degradation of synthetic pesticides. Plant Protection Science, 58, 273-291. doi: 10.17221/152/2021-PPS.
[18] Erguven, G.Ö., Serdar, O., Tanyol, M., Yildirim, N.C., & Durmus, B. (2022). The bioremediation capacity of Sphingomonas melonis for methomyl-contaminated soil media: RSM optimization and biochemical assessment by Dreissena polymorpha. ChemistrySelect, 7, article number e202202105. doi: 10.1002/slct.202202105.
[19] Chikere, C.B., Tekere, M., & Adeleke, R. (2019). Enhanced microbial hydrocarbon biodegradation as stimulated during field-scale landfarming of crude oil-impacted soil. Sustainable Chemistry and Pharmacy, 14, article number 100177. doi: 10.1016/j.scp.2019.100177.
[20] Sarma, H., Sonowal, S., & Prasad, M. (2019). Plant-microbiome assisted and biochar-amended remediation of heavy metals and polyaromatic compounds: A microcosmic study. Ecotoxicology and Environmental Safety, 176, 288-299. doi: 10.1016/j.ecoenv.2019.03.081.