Аннотация
Калдыктарды сактоочу жай бул тоо-кен кайра иштетүү өнөр жайынын калдыктарынын топтолушун көрсөтөт. Калдыктар-бул баштапкы чийки затка караганда баалуу компоненти аз болгон пайдалуу кендерди байытуунун калдыктары, анткени бош тектердин бөлүкчөлөрү басымдуулук кылат. Пайдаланылбаган өтө уулуу, радиоактивдүү же кайра иштетүүнүн жаңы технологияларын талап кылган калдыктар узак убакытка сакталууга тийиш. Узак мөөнөткө сактоо үчүн курулмалар айлана-чөйрөнү (жер астындагы сууларды, топуракты, атмосфералык абаны, флораны жана фаунаны) терс таасирлерден коргоону камсыз кылууга тийиш. Азыркы учурда ЧКЭ (чыпкалоого каршы экрандар) курууда курулуш мөөнөтүн кыскартууга, материалдык чыгымдардын көлөмүн азайтууга мүмкүндүк берген геосинтетикалык материалдар колдонулууда. Геомембраналар пленкалык синтетикалык полимерлерден жасалган материалдар болуп саналат. Геомембраналар топурак жана бетон плотиналарын курууда жана аларды оңдоодо колдонулат. Топурак плотиналарында ал материалдан диафрагма же экрандар жасалат, бетон плотиналарда геомембрана плотинанын үстүңкү бетине жабыштырылып, анын суу өткөрбөстүгүн камсыз кылат. Бул макаланын максаты калдыктарды сактоочу жайды куруу үчүн геомембранадан чыпкалоого каршы элементтерди колдонуу технологиясын баяндоо болуп саналат
Негизги сөздөр
Колдонулган булактар
[1] Bayalieva, Zh.A., Musalieva A.M., & Almazov, T. (2022). Modern methods of waterproofing hydraulic structures. Vestnik KNAU, 4(63), 106-110.
[2] Evdokimov, P.D. (1983). Design and operation of tailing facilities of processing plants. Moscow: Nedra.
[3] Ismailova, K.D., & Bektenov, E. (2023). Accounting for anisotropy in earth dams. Bulletin Space of Scientists in the World, 2-3, 93-98.
[4] Ismailova, K.D., & Bozgunov, B. (2023). Condition of dams under the influence of the reservoir. Bulletin Space of Scientists in the World, 1, 73-77.
[5] Ismailova, K.D., & Okmotkulov, S. (2023). Assessment of the stability of earth structures. Bulletin Space of Scientists in the World, 5, 36-41.
[6] Zhamangapova, A.K., & Batirkhanov, M.N. (2023). Expansion of the tailings storage facility for tailings disposal. Bulletin Space of Scientists in the World, 2-3, 105-109.
[7] Zhamangapova, A.K., & Itikulov, A.M. (2023). Well installations on tailings storage facilities. Bulletin Space of Scientists in the World, 1, 88-92.