Аннотация
Макалада мөмө-жемиш өсүмдүктөрүнүн түшүмдүүлүгүнүн өсүшү, химиялаштыруу каражаттарын пайдаланууну кыскартуу менен анын сапатынын жогорулашы бул тармакта импортту алмаштыруу проблемасынын чечилишин камсыз кылат. Чүй облусунда айыл чарба тармактарынын арасында мөмө-жемиш өсүмдүктөрдүн өстүрүү чарбачылыгы өзгөчө орунду ээлейт. Мөмө-жемиш өсүмдүктөрү (алма, алмурут, өрүк, кара өрүк, шабдалы, алча, жана башкалар) экономикалык, экспорттук натыйжалуулугунун жогорулашына органикалык жер семирткичтерди колдонуу да чоң таасирин берет. Органикалык жер семирткичтер мөмө-жемиш өсүмдүктөрдү өстүрүүдө кыртыштын асылдуулугун калыбына келтирүүгө жана экологиялык жактан коопсуз продукцияны өндүрүүгө жардам берет. Изилдөөнүн максаты мөмө-жемиш өсүмдүктөрдүн аймагын локалдаштыруунун экономикалык - экологиялык натыйжалуулугун жогорулатууда ички чарбалык жерге жайгаштыруу системасын өркүндөтүү жана аны сарамжалдуу жайгаштыруу болуп саналат. Бул максатты ишке ашыруу үчүн маалыматты блоктук жайгаштыруу менен мөмө-жемиш көчөттөрдү жайгаштырууну жана оптималдаштыруу модели иштелип чыккан. Моделде инфраструктураны өнүктүрүү планында мөмө-жемиш өсүмдүктөрдү локалдаштыруу, аларды жайгаштыруу боюнча, топуракта гумусту кармоо боюнча, ошондой эле колдонулуучу органикалык жер семирткичтердин жана биопрепараттардын көлөмү боюнча чектөөлөр чагылдырылган
Негизги сөздөр
Колдонулган булактар
[1] Gulyaeva, T.I., Savkin, V.I., Kalinicheva, E.Y., Sidorenko, O.V., & Buraeva, E.V. (2018). Modern organizational and economic aspects and staffing issues in breeding and seed production. Journal of Environmental Management and Tourism, 9(8), 1789-1798.
[2] Kuznetsov, N.I., Ukolova, N.V., Monakhov, S.V., & Shikhanova, Yu.A. (2017). Study of the impact of state support on key indicators of the development of Russia's agro-industrial complex. Agrarian Scientific Journal, 1, 75-79.
[3] Kuznetsov, N.I., Ukolova, N.V., Monakhov, S.V., Shikhanova, Yu.A., & Kochegarova, O.S. (2018). Economic and mathematical research of the rural territories development in Russia. Scientific Papers. Series: Management, Economic Engineering and Rural Development, 18(3), 219-226.
[4] Sandu, I.S., Veselovsky, M.Ya., Fedotov, A.V., Semenova, E.I., & Doshchanova, A.I. (2015). Methodological aspects of social and economic efficiency of the regional activities. Journal of Advanced Research in Law and Economics, 6(3), 650-659.
[5] Shubich, M.P. (2014). Recommendations for selecting sites for industrial fruit and berry plantations. Land Management, Cadastre and Land Monitoring, 3, 28-31.
[6] Shubich, M.P., & Duplitskaya, E.A. (2011). Land management design: Textbook. Moscow: GUZ.
[7] Shubich, M.P., Nosov, S.I., Bondarev, B.E., Kovaleva, E.V., Buyanov, A.Yu., Dokukin, P.A., Poddubsky, A.A., Svintsova, T.Yu., & Pestrikova, E.A. (2019). Land management, quality assessment, and efficient use of degraded lands: Economic and environmental aspects. Moscow: Megapolis.
[8] Trukhachev, V.I., Mazloev, V.Z., Sklyarov, I.Yu., Sklyarova, Yu.M., Kalugina, E.N., & Volkogonova, A.V. (2016). The strategic directions of innovative economy development in Russian agribusiness. Montenegrin Journal of Economics, 12(4), 97-111.
[9] Trukhachev, V.I., Sklyarov, I.Y., Sklyarova, Y.M., Gorlov, S.M., & Volkogonova, A.V. (2018). Monitoring of efficiency of Russian agricultural enterprises functioning and reserves for their sustainable development. Montenegrin Journal of Economics, 14(3), 95-108.
[10] Varlamov, A.A., & Anthropov, D.V. (2016). Territorial zoning: Textbook. Moscow: Forum.
[11] Volkov, S.N. (2013). Land management as the main mechanism for improving the efficiency of land use and protection. Economics of Agricultural and Processing Enterprises, 5, 23-26.