Аннотация
Белгилүү болгондой, топурак асылдуулугу менен топурактагы органикалык заттар өз ара тыгыз байланышта. Климаттын учурдагы өзгөрүү шарты топурак асылдуулугунун, топурактагы органикалык заттардын, айрыкча глобалдык климаттын өзгөрүүсү менен түздөн- түз байланыштагы органикалык көмүртектин мүнөзүнө таасирин тийгизүүдө жана Кыргызстандын шартында бул багыттагы изилдөөлөр аз болгондуктан, өтө актуалдуу маселелердин бири болуп эсептелет. Макалада, КР аймагында тараган айрым бир негизги топурактардагы органикалык заттардын топтолуу өзгөчөлүгү, анын топурак асылдуулугундагы өзгөчө мааниси, топурак катмарындагы органикалык көмүртектин аталган топурактардагы топтолушу, алардын климаттын өзгөрүү шартына тийгизген таасири көрсөтүлгөн. Макала ошондой эле, өлкөнүн азык- түлүк коопсуздугунун маселесине байланышкандыктан, кызыгууну жаратышы мүмкүн
Негизги сөздөр
Колдонулган булактар
[1] Arinushkina, E.V. (1961). Guide to chemical analysis of soils. Textbook for universities. Moscow: MSU Publishing.
[2] Kelsey, K.C., Wickland, K.P., Striegl, R.G., & Neff, J.C. (2012). Variation in soil carbon dioxide efflux at two spatial scales in a topographically complex boreal forest. Arctic, Antarctic and Alpine Research, 44(4), 457-468.
[3] Larionov, Yu.S. (2012). Bio-agriculture and the law of soil fertility. Omsk: SGGA, OmGAU.
[4] Larionov, Yu.S., et al. (2016). Bio-agriculture: A new paradigm for agricultural production and soil fertility enhancement (Vols. 1-2). Novosibirsk: SGUGiT.
[5] Larionov, Yu.S., Zharnikov, V.B., Stukanov, A.A., & Koneva, A.V. (2018). Innovative approaches to the development of the agro-industrial complex based on bio-agriculture and the law of soil fertility. In Information technologies, systems, and devices in the agro-industrial complex: Proceedings of the 7th International scientific-practical conference "AGROINFO-2018" (pp. 542-547). Novosibirsk.
[6] Masyutenko, N.P., Chuyan, N.A., & Bakhirev, G.I. (2011). System of indicators for assessing the ecological capacity of agrolandscapes to form ecologically sustainable agrolandscapes. Kursk: VNIIZiZPE RAS.
[7] National Voluntary Review of the Achievement of the Sustainable Development Goals in the Kyrgyz Republic. (2020). Retrieved from https://sustainabledevelopment.un.org/content/documents/26372VNR_2020_Kyrgyzstan_Report_Russian.pdf.
[8] Naumov, A.V. (2009). Soil respiration: Components, ecological functions, geographical patterns. Novosibirsk: SB RAS Publishing.
[9] Resource-saving agriculture. (2021). Specialized Agricultural Journal, 51(03), 4-62. Samara.
[10] Safonov, A.F. (2011). Reproduction of soil fertility in agrolandscapes. Moscow: RGAU-MSHA named after K.A. Timiryazev Publishing.
[11] Semenov, V.M., & Semenova, N.A. (2015). The problem of organic carbon in sustainable agriculture: Agrochemical aspects. In Collection of materials dedicated to the 150th anniversary of D.N. Pryanishnikov (Vols. 1-2). Novosibirsk.
[12] Varney, R.M., Chadburn, S.E., Friedlingstein, P., Burke, E.J., Koven, C.D., Hugelius, G., & Cox, P.M. (2020). A spatial emergent constraint on the sensitivity of soil carbon turnover to global warming. Nature Communications, 11, article number 5544. doi: 10.1038/s41467-020-19208-8.