KG0 – FAO AGRIS data provider 2026
ISSN 1694-6286
e-ISSN 1694-9250
Макала жөнөтүү
Кыргыз
Кыргыз улуттук агрардык университетинин жарчысы

Макаланы издөө

Нурзат Тотубаева

Биология илимдеринин доктору, профессор, вице-канцлер, К.И. Скрябин атындагы Кыргыз улуттук агрардык университети, Кыргыз Республикасы

Биография

БИЛИМИ

 

Билим деңгээли

Факультет / билим берүү программасы

Окуу жайы

Окуу жылдары

Бакалавриат

Экологиялык инженерия

Кыргыз агрардык академиясы

1994–1998

Магистратура (M.Phil.)

Экологиялык инженерия

Кыргыз агрардык академиясы

1998–1999

Докторантура (Ph.D.)

Топурак таануу жана биология институту

Кыргыз Республикасынын Улуттук илимдер академиясы

1999–2002

Илим доктору (Doctor of Science)

Геология институту

Кыргыз Республикасынын Улуттук илимдер академиясы

2008–2025

ДИПЛОМДУК ИШТИН ТЕМАСЫ ЖАНА ИЛИМИЙ ЖЕТЕКЧИСИ

«Ак-Түз тоо-кен байытуу комбинатынын булганган аймагындагы топурак бактерияларынын оор металлдарга болгон реакциясын изилдөө»,
илимий жетекчиси — профессор, доктор Т.Д. Доолоткелдиева.
Доктордук диссертациянын (PhD) темасы жана илимий жетекчиси:
«Шренк карагайынын грибоктук патогендерине каршы антагонист болгон Streptomyces уруусунун жаңы штаммдары»,
илимий жетекчиси — профессор, доктор Т.Д. Долоткелдиева.
Илимдин доктору (Doctor of Science) илимий даражасын алуу үчүн диссертациянын темасы жана илимий консультанты:
«Кыргыз Республикасынын түндүгүндөгү суу жана топурак ресурстарын туруктуу өнүктүрүү»,
илимий консультанты — профессор К. Шалпыков.

ЭМГЕК ТАЖРЫЙБАСЫ

Кызматы

Иштеген жери

Иштеген мезгили

Университеттин ректору

К.И. Скрябин атындагы Кыргыз улуттук агрардык университети, Бишкек шаары, Кыргыз Республикасы

2026

Инженердик факультеттин деканы

Кыргыз-Түрк «Манас» университети, Бишкек шаары, Кыргыз Республикасы

2022–2026

Экологиялык инженерия кафедрасынын улук окутуучусу

Кыргыз-Түрк «Манас» университети, Бишкек шаары, Кыргыз Республикасы

2008–2022

Жетектөөчү адис

Кыргыз Республикасынын Өкмөтүнө караштуу Айлана-чөйрөнү коргоо жана токой чарбасы мамлекеттик агенттиги, Бишкек шаары, Кыргыз Республикасы

2000–2008

Өсүмдүктөрдү коргоо кафедрасынын лаборанты

К.И. Скрябин атындагы Кыргыз агрардык академиясы, Бишкек шаары, Кыргыз Республикасы

1998–1999

Чет тилдерди билүү деңгээли: Кыргыз тили, Орус тили, Түрк тили, Англис тили.

НЕГИЗГИ КОМПЕТЕНЦИЯЛАР

  1. • Айлана-чөйрөнү коргоо жана жаратылыш ресурстарын сарамжалдуу пайдалануу жаатындагы эксперт.
  2. • Суу жана топурак экосистемаларын туруктуу өнүктүрүү жаатындагы эксперт.
  3. • Экологиялык инженерия, микробиология жана биотехнология багытындагы адис.
  4. • Академиялык инновацияларды башкаруу жана технологияларды трансферлөө.
  5. • Эл аралык жана дисциплиналар аралык кызматташтыкты өнүктүрүү.
  6. • Илимий жетекчилик жана изилдөө инфраструктурасын өнүктүрүү.
  7. • Эл аралык илимий-изилдөө долбоорлорун (БУУӨП, Darwin Initiative) ишке ашырууга катышуу.

ИЛИМИЙ ИШМЕРДҮҮЛҮК

  1. • Web of Science (WOS) жана Scopus базаларында индекстелген эл аралык илимий журналдарда 60тан ашык илимий макалалардын автору.
  2. • Улуттук илимий журналдарда 40тан ашык жарыяланган эмгектер.
  3. • 10дон ашык монографиялардын жана окуу-усулдук колдонмолордун автору.
  4. • 2 патент, автордук укук боюнча 1 күбөлүк, 2 рационализатордук сунуш.
  5. • Эл аралык гранттарды камтыган 20дан ашык илимий-изилдөө долбоорлоруна катышкан.

ЭЛ АРАЛЫК ТАЖРЫЙБА ЖАНА ПРОГРАММАЛАР

  1. • Индиянын ITEC программасынын стипендиаты.
  2. • Түркиянын Orhun Exchange академиялык алмашуу программасынын катышуучусу.
  3. • Германиянын DAAD программасынын стипендиаты.
  4. • SETAC (Россия бөлүмү) уюмунун координатору, 2019–2021-жж.
  5. • Web of Science базасында индекстелген Grassroots Journal of Natural Resources илимий журналынын редакциялык коллегиясынын мүчөсү.

МАГИСТРДИК ЖАНА ДОКТОРДУК ДИССЕРТАЦИЯЛАРГА ЖЕТЕКЧИЛИК КЫЛУУ (ДИССЕРТАЦИЯЛАРДЫН ТЕМАЛАРЫ)

Магистрдик диссертациялардын темалары:
  1. • Алтынай Абдиралиева — Ысык-Көлдүн жээк тилкесиндеги буфердик зонаны аныктоо жана анын трофикалык абалына баа берүү.
  2. • Айжан Максатбекова — ГИС-технологияларын колдонуу менен Чүй облусунун жер фондундагы өзгөрүүлөрдү талдоо.
  3. • Сезим Дүйшөбекова — Ысык-Көлдүн жээгинде өскөн чычырканактын (Hippophae rhamnoides L.) экологиялык өзгөчөлүктөрү жана суу режими, 2021-ж.
  4. • Айпери Тологонова — Катуу тиричилик калдыктарынан алынган компосттун физикалык-химиялык касиеттерин изилдөө, 2020-ж.
  5. • Мадина Жумабаева — Кумтөр кениндеги мунай камтыган калдыктар менен булганган аймакты тазалоо иштеринде фиторемедиацияны колдонуу, 2020-ж.
  6. • Гүлжан Талайбекова — Балыкчы шаарынын мунай менен булганган топурактарын фиторемедиациялоо, 2019-ж.
  7. • Жийде Токпаева — Кумтөр кениндеги май сиңген чүпүрөктөрдү сактоочу полигон жана анын ишин биотехнологиялык ыкманы колдонуу менен модернизациялоо, 2018-ж.
  8. • Тинатин Талас кызы — «Манас» аэропортунун жакын жайгашкан калктуу конуштарга техногендик таасири жана анын экологиялык баалоосу, 2014-ж.
  9. • Акылбек Исраилов — Агынды сууларды тазалоодон чыккан калдыктардан биодизель отунун өндүрүүнүн максатка ылайыктуулугун баалоо, 2012-ж.

КИТЕПТЕР

  1. 1. Осипов В., Кожобаев К., Тотубаева Н. Экологиялык коопсуздуктун көйгөйлөрү / Проблемы экологической безопасности Бишкека. — Бишкек, 2021. — 192 б.
  2. 2. Тотубаева Н. Кыргыз Республикасынын токойлорунда токой-патологиялык изилдөөлөрдү уюштуруу жана жүргүзүү. — Бишкек, 2019. — 88 б.
  3. 3. Тотубаева Н. Пестициддерге экологиялык жактан коопсуз альтернатива. — Бишкек, 2019. — 62 б.
  4. 4. Долоткелдиева Т., Тотубаева Н. Топурак стрептомицеттери жана алардын биотехнологиялык потенциалы. Монография. — Бишкек, 2006. — 160 б.
  5. 5. Сары-Челек мамлекеттик биосфералык коругунун жана анын буфердик аймагынын токойлорунун ден соолугун коргоо боюнча улуттук планды биргелешип иштеп чыгуу. — 2003.
  6. 6. Замошников В., Тотубаева Н. Кыргыз Республикасынын токойлорундагы санитардык эрежелер. — Бишкек, 2003. — 50 б.
  7. 7. Тотубаева Н., Өмүргазиева Ч. «Биотехнология» курсу боюнча лабораториялык жана практикалык сабактарды өткөрүү үчүн усулдук көрсөтмөлөр. (Окуу куралы). — Бишкек, 2011. — 23 б.
  8. 8. Өмүргазиева Ч., Тотубаева Н. «Микробиология» курсу боюнча лабораториялык жана практикалык сабактарды өткөрүү үчүн усулдук көрсөтмөлөр. (Окуу куралы). — Бишкек, 2011. — 25 б.
  9. 9. Тотубаева Н. «Микробиология» курсу боюнча лабораториялык жана практикалык сабактарды өткөрүү үчүн усулдук көрсөтмөлөр. (Окуу куралы). — Бишкек, 2017. — 70 б.
  10. КИТЕПТЕРДЕГИ БӨЛҮМДӨР:
  11. 1. Т. Долоткелдиева, Н. Тотубаева. Кыргызстандын топурактарындагы актиномицет-антагонисттердин экологиясы жана таралышы.
  12. Китепте: Ecosystem Ecology Research Trends. — Nova Science Publishers, Inc., 2008. — 7-бөлүм. — 241–274-бб.

КИТЕПТЕРДИН КОТОРМОЛОРУ

  1. 1. Кожобаев К., Тотубаева Н. Китептин котормосу: В.И. Осипов. «Биосфера жана экологиялык коопсуздук / Биосфера и экологическая безопасность. Юбилейная лекция». — Бишкек, 2019. — 149 б.

КИТЕПТЕРДИ РЕДАКЦИЯЛОО (КОРРЕКТУРА)

  1. 1. Кыргызстандын токой дарактарындагы зыяндуу курт-кумурскалар жана оорулар: маалымдамалык колдонмо. — Бишкек: Илим, 2007. — 160 б.

БАШКА ИЛИМИЙ ИШМЕРДҮҮЛҮК

Патенттер:
  1. 1. Долоткелдиева Т.Д., Тотубаева Н.Э.
  2. Ийне жалбырактуу дарактардын жана айыл чарба өсүмдүктөрүнүн өсүшүн стимулдаштыруучу Streptomyces fragilis B1-18 актиномицет штаммы.
  3. Кыргыз Республикасынын №651 патенти. Kyrg. 20020090.1; өтүнмө берилген күнү — 30.10.2002; жарыяланган күнү — 30.04.2003, Бюллетень №4.
  4. 2. Долоткелдиева Т.Д., Тотубаева Н.Э.
  5. Ийне жалбырактуу дарактарды оорулардан коргоо жана алардын өсүшүн стимулдаштыруу үчүн колдонулуучу Streptomyces bambergiensis K1-3 актиномицет штаммы.
  6. Кыргыз Республикасынын №575 патенти. Kyrg. 20010067.1; өтүнмө берилген күнү — 06.11.2001; жарыяланган күнү — 31.07.2003, Бюллетень №7.
  7. 3. Тотубаева Н., Абдиралиева А.
  8. Ысык-Көлдүн экологиялык мониторингинин маалыматтык системасы.
  9. Кыргыз Республикасынын №969 патенти. Kyrg. 20250004.6; өтүнмө берилген күнү — 31.05.2024.
  10. 4. Тотубаева Н.
  11. Ысык-Көлдүн жээк буфердик зонасынын туурасын аныктоо ыкмасы.
  12. Кыргыз Республикасынын №990 патенти. Kyrg. 2024043.РП; өтүнмө берилген күнү — 26.12.2024.
  13. 5. Тотубаева Н.
  14. Ысык-Көлдүн экологиялык мониторинг системасын оптималдаштыруу ыкмасы.
  15. Кыргыз Республикасынын №991 патенти. Kyrg. 2024044.РП; өтүнмө берилген күнү — 26.12.2024.

ИШКЕ АШЫРЫЛГАН ДОЛБООРЛОР

  1. 1. «Азо-топту камтыган дары каражаттарын экологиялык жактан тазалоо үчүн сэндвич-криогелдик колоннаны колдонуу менен жаңы ыкма», 2025-ж., Түркия, Аксарай университети.
  2. 2. MANAS E-LAB долбоору (101236593), Erasmus+ программасы, 2025–2028-жж.
  3. 3. «Нарын дарыясынын жана анын ири куймаларынын Нарын облусунун аймагындагы сууларына экологиялык-геохимиялык мониторинг жүргүзүү», Кыргыз Республикасынын Билим берүү жана илим министрлиги, 2020–2022-жж.
  4. 4. «“Кумтөр Голд Компани” ЖАКтын тамак-аш калдыктарынан алынган компосттун санитардык-гигиеналык баалоосу», Bioton Ltd., 2021-ж.
  5. 5. «Кыргызстандын тоолорунда жапайы жоогазындарды сактоо жана жайыт экосистемаларын колдоо» долбоору. Өнөктөш уюмдар: Кыргыз Республикасындагы Fauna and Flora International, «Биоресурс» коомдук фонду жана Кыргызстандын токой жана жер пайдалануучулар ассоциациясы. Улуу Британия Өкмөтүнүн Darwin Initiative программасынын каржылык колдоосу менен, 2020–2021-жж.
  6. 6. DAAD №57466987 долбоору — «Манас университетинин студент-экологдорунун окуу визити», 2019-ж.
  7. 7. CPEA-LT-2017/10061 долбоору:
  8. «Микробдук биотехнология жаатында изилдөөчү жогорку билим берүү үчүн тармак түзүү», 2018–2020-жж.
  9. 8. «Микробдук ар түрдүүлүк жана биотехнология» эл аралык жайкы мектебинин жетектөөчү лектору, Душанбе, Тажикстан, 2019-ж.
  10. 9. Биологиялык ар түрдүүлүк жөнүндө конвенциянын (CBD) Алтынчы улуттук отчетун (6NR) даярдоо алкагында экологиялык билим берүү жана маалымдуулукту жогорулатуу боюнча эксперт, 2018-ж.
  11. 10. «Кумтөр кениндеги май сиңген чүпүрөктөрдү сактоочу полигонду микробиологиялык ыкмалар менен биодеградациялоо», 2016-ж.
  12. 11. «Ыңгайсыз экологиялык аймактар: кемирүүчүлөрдүн цитогенетикалык мүнөздөмөлөрү», Кыргыз Республикасынын Билим берүү жана илим министрлиги, 2016-ж.
  13. 12. Кыргыз Республикасынын «Биологиялык коопсуздук жөнүндө» мыйзамын даярдоонун алкагындагы SGP чакан гранттар долбоору — экологиялык жана биологиялык негиздеме боюнча консультант, 2015-ж.
  14. 13. Биологиялык коопсуздук боюнча Картахена протоколунун Үчүнчү улуттук отчетун даярдоо боюнча эксперт, 2014-ж.
  15. 14. «Кыргыз Республикасынын токой чарбасына келтирилген зыянды компенсациялоо боюнча сунуштарды талдоо жана даярдоо», БУУӨП, 2011-ж.
  16. 15. «Кыргызстанда глобалдык экологиялык башкарууну жакшыртуу үчүн улуттук каржылоо мүмкүнчүлүктөрүн күчөтүү», БУУӨП / ГЭФ, 2010-ж.
  17. 16. КТУМ (Кыргыз-Түрк “Манас” университети):
  18. «Айыл чарба өсүмдүктөрүнүн түшүмдүүлүгүн жогорулатуу үчүн жаңы биофунгициддик жана биостимулдоочу препараттарды колдонуу жана аларды пайдалануу технологияларын иштеп чыгуу», 2009-ж.
  19. 17. КТУМ (Кыргыз-Түрк “Манас” университети):
  20. «Тамак-аш өнөр жайында микромицеттердин ферменттерин колдонуу», 2008-ж.
  21. 18. «Ысык-Көл облусунун питомниктериндеги ийне жалбырактуу дарактардын кеңири таралган жана зыяндуу грибоктук ооруларын изилдөө», кыргыз-швейцариялык «LESIK» программасынын алкагында, 2006-ж.
  22. 19. «Түштүк Кыргызстандын уникалдуу жаңгак токойлорун сактоо», TICA, SEPA/X, 2006-ж.
  23. 20. «Кыргызстандагы рак оорулары менен жабыркаган Семёнов карагайынын (Picea schrenkiana) санитардык абалын талдоо», Батыш Теңир-Тоонун биологиялык ар түрдүүлүгү боюнча Борбордук Азиялык трансчек аралык долбоордун алкагында, 2003-ж.
  24. 21. «Сары-Челек коругунун жана анын буфердик аймагынын токойлорунун санитардык абалы боюнча Батыш Теңир-Тоонун биологиялык ар түрдүүлүгү боюнча Борбордук Азиялык трансчек аралык долбоорунун компонентин ишке ашыруунун улуттук планын иштеп чыгуу», 2003-ж.
  25. 22. «Кыргызстандын жаңгак-мөмөлүү токойлорундагы зыянкечтер комплексине каршы “Лепидоцид” биологиялык препаратын сыноо», кыргыз-швейцариялык «LESIK» программасынын алкагында, 2002-ж.

АДМИНИСТРАТИВДИК МИЛДЕТТЕРИ

  1. 1. Кыргыз Республикасынын Билим берүү жана илим министрлигинин «Жер жөнүндө илимдер жана жаратылыш ресурстарын сарамжалдуу пайдалануу» артыкчылыктуу багыты боюнча Эксперттик кеңешинин төрагасы, 2021-ж.
  2. 2. Гранттар боюнча комитеттин жооптуу катчысы, 2020-ж.
  3. 3. Кыргыз Республикасынын Жогорку аттестациялык комиссиясынын биоагрардык илимдер боюнча Эксперттик кеңешинин илимий катчысы, 2020-ж.

ИЛИМИЙ УЮМДАРГА ЖАНА КООМДУКТАРГА МҮЧӨЛҮГҮ

  1. 1. Grassroots Journal of Natural Resources эл аралык журналынын редакциялык коллегиясынын мүчөсү (Web of Science), 2021-ж.
  2. 2. SETACтын орус тилдүү бөлүмүнүн регионалдык координатору, SETAC Europe уюмунун Россиядагы регионалдык бөлүмү, 2019–2021-жж.
  3. 3. Кыргыз Республикасынын мамлекеттик кызматкерлеринин Улуттук резервинин резервчиси, 2006–2010-жж.
  4. 4. Кыргыз Республикасынын Улуттук илимдер академиясынын П. Ган атындагы Токой жана жаңгак өстүрүү институтунун Окумуштуулар кеңешинин мүчөсү, 2007–2008-жж.
  5. 5. «Илимдеги жаштар: жаңы аргументтер» аттуу жаш окумуштуулардын эл аралык сынагынын калыстар тобунун мүчөсү, 2016–2021-жж.

АЛЫНГАН СЫЙЛЫКТАР ЖАНА СЕРТИФИКАТТАР

  1. 1. «Айлана-чөйрөнү коргоонун мыктысы» төш белгиси, Кыргыз Республикасынын Экология, жаратылыш ресурстары жана техникалык көзөмөл министрлиги, 2023-ж.
  2. 2. Кыргыз Республикасынын Өкмөтүнө караштуу Айлана-чөйрөнү коргоо жана токой чарбасы мамлекеттик агенттигинин Ардак грамотасы, 2006-ж.
  3. 3. Мамлекеттик чен: мамлекеттик кызматтын кенже инспектору.
  4. 4. «Мамлекеттик токой коргоо кызматындагы үзгүлтүксүз жана кынтыксыз эмгеги үчүн» төш белгиси, 2006-ж.
  5. 5. №7827/00506154 квалификацияны жогорулатуу күбөлүгү: «Экологиялык кызматтардын жана экологиялык көзөмөл системаларынын жетекчилери менен адистери тарабынан экологиялык коопсуздукту камсыздоо» кошумча кесиптик программасы боюнча, Санкт-Петербург, Россия, 2021-ж. (102 саат).
  6. 6. Россиянын Туруктуу өнүгүүнүн ачык мектебинин «Туруктуу өнүгүү — Жер планетасынын стратегиясы» курсун аяктагандыгы тууралуу сертификат, 2021-ж.
  7. 7. «Инновациялык билим берүү технологияларынын контекстинде окутуучунун кесиптик жана педагогикалык ишмердүүлүгүнүн аспектилери» темасында квалификацияны жогорулатуу боюнча окуу семинарларын аяктагандыгы тууралуу сертификат (36 саат), каттоо №0279, Кыргыз Республикасынын Билим берүү жана илим министрлиги, Бишкек, 2020-ж.
  8. 8. №202012117/295 сертификаты: «Антиплагиат системасы — Кыргыз Республикасында илимий жана билим берүү иштеринин сапатын жогорулатуу куралы. Улуттук онлайн-семинар», Бишкек, 2020-ж.
  9. 9. Борбордук Азиядагы Америка университетинин (AUCA) Үзгүлтүксүз билим берүү борборунун «Онлайн окутуунун методологиясы жана инструменттери» сертификаты (36 академиялык саат), Бишкек, 2020-ж.
  10. 10. Туруктуу өнүгүү жана экологиялык менеджмент боюнча жогорку деңгээлдеги курс сертификаты, Улуттук техникалык окутуучуларды даярдоо жана изилдөө институту, Ченнай, Индия, 2017-ж.
  11. 11. М.В. Ломоносов атындагы Москва мамлекеттик университетинин «Табигый жана техногендик объектилердин экологиялык мониторингинде биотестирлөө технологиялары» квалификацияны жогорулатуу программасы боюнча сертификаты, Москва, 2016-ж.
  12. 12. Билим берүү программаларын жана уюмдарын аккредитациялоо агенттигинин «Кесиптик билим берүүнүн программаларын жана уюмдарын көз карандысыз аккредитациялоо» сертификаты, эксперт катары аккредитацияга катышуу укугу менен, Бишкек, 2017-ж.
  13. 13. Аль-Фараби атындагы Казак улуттук университетинин «Жашыл экономикага киришүү: концепциялар жана чакырыктар» сертификаты, 2015-ж.
  14. 14. Токойлорду биологиялык коргоонун жаңы ыкмалары боюнча стажировка, Түркия, 2006-ж.
  15. 15. Жарандык изилдөөлөр жана өнүгүү фондунун (Civilian Research and Development Foundation) «Изилдөө гранттарын берүү жана илимий сунуштарды жазуу» сертификаты, Бишкек, 2006-ж.
  16. 16. Маалыматтык-коммуникациялык технологиялар боюнча сертификат, Кыргыз Республикасынын Президентинин алдындагы Башкаруу академиясы, Бишкек, 2006-ж.
  17. 17. Чегирткелерден өсүмдүктөрдү интеграцияланган коргоо боюнча сертификат (Sunn Pest Integrated Pest Management), Алматы, 2006-ж.
  18. 18. «Туруктуу туризмди өнүктүрүүгө көмөктөшүү инструменттери» сертификаты, Unison, Бишкек, 2007-ж.
  19. 19. Оратордук өнөр боюнча сертификат, Чоңдорго билим берүү борбору, Бишкек, 2002-ж.