KG0 – FAO AGRIS data provider 2026
ISSN 1694-6286
e-ISSN 1694-9250
Макала жөнөтүү
Кыргыз
Кыргыз улуттук агрардык университетинин жарчысы

Макаланы издөө

Кыргыз Республикасынын Чыгыш Казакстан облусунда өндүрүлгөн балдын палинологиялык анализи

ММихаил ЗаболотныхААйгерим Аипова*ЕЕкатерина Крутская

aigerim_bbb@mail.ru

Кабыл алынган убакыт 30.03.2026
Түзөтүлгөн 30.07.2026
Жарыяланган 04.09.2026

Аннотация

Табигый аары балынын ботаникалык келип чыгышын верификациялоо аарычылык продукциясынын сапатын заманбап контролдоонун негизги багыттарынын бири болуп саналат, анткени гүлдүк келип чыгышы жөнүндө ишенимдүү маалымат анын керектөөчүлүк баалуулугун аныктап, продукциянын аныктыгын тастыктап жана жасалмалоонун алдын алууга мүмкүндүк берет. Бул маселе өзгөчө өсүмдүктөрдүн түрдүк ар түрдүүлүгү жогору болгон Казакстан Республикасынын Чыгыш Казакстан облусу үчүн актуалдуу болуп саналат, анткени аймактын табигый шарттары ар кандай ботаникалык келип чыгыштагы балды өндүрүүгө ыңгайлуу шарттарды түзөт. Изилдөөнүн максаты палинологиялык анализдин негизинде табигый аары балынын үлгүлөрүнүн чыныгы ботаникалык келип чыгышын аныктоо жана алынган жыйынтыктардын өндүрүүчүлөр көрсөткөн гүлдүк келип чыгышына шайкештигин баалоо болду. Изилдөөнүн объектиси катары Чыгыш Казакстан облусунун ар түрдүү райондорунан алынган жана өндүрүүчүлөр тарабынан көп гүлдүү, гречиха жана күн карама балы катары белгиленген 18 үлгү колдонулду. Изилдөө жарык микроскопиясынын жардамы менен жүргүзүлүп, чаңча бүртүкчөлөрү морфологиялык белгилеринин негизинде идентификацияланды. Ар бир үлгү боюнча чаңчанын таксономиялык курамы аныкталып, басымдуу нектар берүүчү өсүмдүктөр белгиленип, палинологиялык анализдин жыйынтыктары өндүрүүчүлөр көрсөткөн ботаникалык келип чыгыш менен салыштырылды. Изилденген үлгүлөрдүн 88,9 %ында көрсөтүлгөн гүлдүк келип чыгышы чыныгы чаңча курамына туура келгени аныкталса, 11,1 %ында маркировка менен палинологиялык изилдөөнүн жыйынтыктарынын ортосунда айырмачылыктар табылды. Үлгүлөрдө эң көп күн караманын (Helianthus annuus), гречиханын (Fagopyrum esculentum), карагаттын (Ribes spp.), дягилдин (Angelica archangelica), мордовниктин (Echinops spp.) жана Чыгыш Казакстан облусуна мүнөздүү башка нектар берүүчү өсүмдүктөрдүн чаңчалары аныкталды. Алынган маалыматтар изилденген аймакта бал аарыларынын азыктык базасынын жогорку ар түрдүүлүгүн көрсөтүп, балдын ботаникалык келип чыгышын аныктоодо палинологиялык анализдин жогорку маалыматтуулугун тастыктайт. Изилдөөнүн практикалык мааниси палинологиялык анализди табигый балдын ботаникалык келип чыгышын жана аныктыгын лабораториялык верификациялоонун, маркировканын ишенимдүүлүгүн жогорулатуунун натыйжалуу куралы катары негиздөөгө байланыштуу. Алынган жыйынтыктар ветеринардык-санитардык экспертиза жүргүзүүдө, чаңча спектрлеринин аймактык маалымат базаларын түзүүдө, аарычылык продукциясынын сапатын контролдоо системасын өркүндөтүүдө жана Казакстандын балын ички жана эл аралык рыноктордо илгерилетүүдө колдонулушу мүмкүн

Негизги сөздөр

аары балы; мелиссопалинология; балдын аныктыгы; чаңча профили; бал берүүчү өсүмдүктөр; балды аутентификациялоо
Цитаталоо
Zabolotnykh, M., Aipova, A., & Krutskaya, E. (2026). Palynological analysis of honey produced in the East Kazakhstan Region of the Republic of Kazakhstan. Bulletin of the Kyrgyz National Agrarian University, 24(3), 61-70. https://doi.org/10.63621/bknau./3.2026.61

Колдонулган булактар

  1. Agashe, S.N., & Caulton, E. (2019). Melissopalynology. In S.N. Agashe & E. Caulton (Eds.), Pollen and spores: Applications with special emphasis on aerobiology and allergy (pp. 138-167). Boca Raton: CRC Press. doi: 10.1201/9780429063985-12.
  2. Barth, O.M. (2004). Melissopalynology in Brazil: A review of pollen analysis of honeys, propolis and pollen loads of bees. Scientia Agricola, 61(3), 342-350. doi: 10.1590/S0103-90162004000300018.
  3. Bell, K.L., de Vere, N., Keller, A., Richardson, R.T., Gous, A., Burgess, K.S., & Brosi, B.J. (2016). Pollen DNA barcoding: Current applications and future prospects. Genome, 59(9), 629-640. doi: 10.1139/gen-2015-0200.
  4. Bogdanov, S. (2009). Harmonised methods of the International Honey Commission. Bern: International Honey Commission.
  5. Escuredo, O., & Seijo, M.C. (2022). Authenticity of honey: Characterization, bioactivities and sensorial properties. Foods, 11(9), article number 1301. doi: 10.3390/foods11091301.
  6. Fernández-Torres, R., Pérez-Bernal, J.L., Bello-López, M.Á., Callejón-Mochón, M., Jiménez-Sánchez, J.C., & Guiraúm-Pérez, A. (2005). Mineral content and botanical origin of Spanish honeys. Talanta, 65(3), 686-691. doi: 10.1016/j.talanta.2004.07.030.
  7. Hawkins, J., de Vere, N., Griffith, A., Ford, C.R., Allainguillaume, J., Hegarty, M.J., Baillie, L., & Adams-Groom, B. (2015). Using DNA metabarcoding to identify the floral composition of honey: A new tool for investigating honey bee foraging preferences. PLoS ONE, 10(8), article number e0134735. doi: 10.1371/journal.pone.0134735.
  8. Keller, A., Danner, N., Grimmer, G., Ankenbrand, M., von der Ohe, K., von der Ohe, W., Rost, S., Härtel, S., & Steffan-Dewenter, I. (2015). Evaluating multiplexed next-generation sequencing as a method in palynology for mixed pollen samples. Plant Biology, 17(2), 558-566. doi: 10.1111/plb.12251.
  9. Kurmanov, R.G. (2019). Geographical and botanical origin of Bashkir honey: Pollen atlas. Ufa: Mir Pechati Publishing House. doi: 10.31563/1684-7628-2020-55-3-56-64.
  10. Kurmanov, R.G., & Ishbirdin, A.R. (2013). Botanical and geographical origin of honey on the Siberian market. Apiculture, 8, 56-58.
  11. Louveaux, J., Maurizio, A., & Vorwohl, G. (1978). Methods of melissopalynology. Bee World, 59(4), 139-157. doi: 10.1080/0005772X.1978.11097714.
  12. Machado De-Melo, A.A., Almeida-Muradian, L.B., Sancho, M.T., & Pascual-Maté, A. (2018). Composition and properties of Apis mellifera honey: A review. Journal of Apicultural Research, 57(1), 5-37. doi: 10.1080/00218839.2017.1338444.
  13. Moldakhmetova, G., Kurmanov, R., Toishimanov, M., Tajiyev, K., Nuraliyeva, U., Sheralieva, Z., Temirbayeva, K., & Suleimenova, Z. (2023). Palynological, physicochemical, and organoleptic analysis of honey from different climate zones of Kazakhstan. Caspian Journal of Environmental Sciences, 21(3), 543-553. doi: 10.22124/cjes.2023.6768.
  14. Persano Oddo, L., & Piro, R. (2004). Main European unifloral honeys: Descriptive sheets. Apidologie, 35(1), S38-S81. doi: 10.1051/apido:2004049.
  15. Pita-Calvo, C., & Vázquez, M. (2018). Honeydew honeys: A review on the characterization and authentication of botanical and geographical origins. Journal of Agricultural and Food Chemistry, 66(11), 2523-2537. doi: 10.1021/acs.jafc.7b05807.
  16. Rib, R.D. (2013). Honey plants of Kazakhstan. Ust-Kamenogorsk: Reklamnyy Daydzhest.
  17. Sawyer, R. (1988). Honey identification. Cardiff: Cardiff Academic Press.
  18. Shakoori, Z., Mehrabian, A., Minai, D., Salmanpour, F., & Khajoei Nasab, F. (2023). Assessing the quality of bee honey on the basis of melissopalynology as well as chemical analysis. PLoS ONE, 18(8), article number e0289702. doi: 10.1371/journal.pone.0289702.
  19. Traverse, A. (2007). Paleopalynology (2ⁿᵈ ed.). Dordrecht: Springer. doi: 10.1007/978-1-4020-5610-9.
  20. Von der Ohe, W., Persano Oddo, L., Piana, M.L., Morlot, M., & Martin, P. (2004). Harmonized methods of melissopalynology. Apidologie, 35(1), S18-S25. doi: 10.1051/apido:2004050.
  21. Wang, X., Chen, Y., Hu, Y., Zhou, J., & Lu, X. (2022). Systematic review of the characteristic markers in honey of various botanical, geographic, and entomological origins. ACS Food Science & Technology, 2(2), 206-220. doi: 10.1021/acsfoodscitech.1c00422.
  22. Xagoraris, M., Revelou, P.-K., Alissandrakis, E., Tarantilis, P.A., & Pappas, C.S. (2021). Greek honey authentication: Botanical approach. Encyclopedia, 1(4), 1322-1333. doi: 10.3390/encyclopedia1040099.