Аннотация
Бул макалада Магистранттардын жер семирткичтердин түрлөрүнүн, ченемдеринин жана катыштарынын таасирин изилдөө боюнча 2 жана 3 жылдык беденин түшүмдүүлүгүнө 1967-жылдан бери иштеп келе жаткан ПАЗ кафедрасынын узак стационардык талаа тажрыйбасында жүргүзүлгөн эки жылдык изилдөөлөрүнүн жыйынтыктары келтирилген. Бекем тоют базасын түзүү-агрономиянын артыкчылыктуу милдеттеринин бири, ал мал чарбачылыгын өнүктүрүүнү жана республиканын азык-түлүк коопсуздугун чечүүнү камсыз кылат. Боз-шалбаа топурактарында беде жер семирткич системасын иштеп чыгуу боюнча изилдөөлөр, жер семирткичтерди 10-жылдын башында узак мөөнөттүү колдонууда талаа которуштуруп айдоо биринчи жолу жүргүзүлүп жатат, ошондуктан изилдөөлөрдүн актуалдуулугу шек туудурбайт. Алынган изилдөөлөрдүн жыйынтыктары теориялык жана практикалык жактан чоң мааниге ээ. Минералдык жер семирткичтер беде чөбүнүн уржайндуулугуна олуттуу таасир тийгизери аныкталган, алардын түрлөрүнө, нормаларына жана жер семирткичтердин катышына жараша түшүмдүн контролго алынышы 28,0 ден 102,6 ц/га чейин өзгөрүп турган. Минералдык жер семирткичтерди колдонуу нормаларын жогорулатуу белгилүү бир оң натыйжа берди, эки эсе жана бир жарым эсе ченем жер семирткичтерди чачуу беде чөбүнүн жогорку түшүмүн алууну камсыз кылат (орточо 2 жылда) – 270,0 ц/га жана 267,3 ц/га. Азот жана калий жер семирткичтеринин толук ченемдеринин фонунда фосфордук (1,5 Р) жер семирткичтердин дозасын бир тараптуу көбөйтүү беде чөбүнүн түшүмдүүлүгүн жогорулатууга айрым оң таасирин тийгизди, азоттун дозасын жогорулатуу (1,5 N) жер семирткичтердин толук нормасын колдонууга салыштырмалуу бул көрсөткүчтүн төмөндөшүнө алып келди
Негизги сөздөр
Колдонулган булактар
[1] Akhmatbekov, M.A., Mamytkanov, S.A., Eshymkulova, G.F., & Aaly Kanat. (2023). The system of resource nutrition and productivity of alfalfa on gray meadow soils of the Chui valley. Bulletin of KNAU, 3(66), 36-43.
[2] Baranov, E.I. (2003). Productivity of perennial grasses in forage crop rotations of the southeast of the Central Black Earth Region. In A.U. Pavlyuchenko, K.I. Gridneva, A.I. Gridnev, & E.I. Baranov (Eds.), Materials of the VII International scientific and production conference, part 1: Agronomy. Veterinary medicine. Animal husbandry (pp. 43-44). Belgorodskaya GSKhA.
[3] Baranov, E.I. (2003). The influence of fertilizers on the productivity of alfalfa and the fertility of chernozem in a forage crop rotation after long-term irrigation. In A.U. Pavlyuchenko, S.G. Glazkina, & E.I. Baranov (Eds.), Materials of the International scientific and production conference, part 1: Agronomy. Veterinary medicine. Animal husbandry (pp. 95-96). Belgorodskaya GSKhA.
[4] Belous, N.M., Kharkevich, L.P., Shapovalov, V.F., & Krotova, E.A. (2010). The influence of mineral fertilizers and methods of surface soil improvement on the yield and quality of perennial grasses. Kormoproizvodstvo, 4, 15-18.
[5] Doguzova, N.N. (2020). Seed productivity of various alfalfa varieties for the foothill zone of the Caucasus. Agrarian Science, 10, 64-67.
[6] Dospekhov, B.A. (1985). Methodology of field experience (with the basics of statistical processing of research results) (5th ed.). Agropromizdat.
[7] Duishembiev, N.D., Zhainakova, G.B., Shalpykov, K.T., & Turgunbaev, K.T. (2020). Fertilization systems and yield of third-link crops in the fifth rotation of field crop rotation under conditions of gray meadow soils. Uspekhi sovremennogo estestvoznaniya, 2, 7-12.
[8] Fediushkin, A.V., Paramonov, A.V., & Medvedeva, V.I. (2017). Productivity of perennial grasses depending on the fertilization of the cover crop on ordinary chernozem. Bulletin of Science and Practice, 1(14), 85-92.
[9] Lapa, V.V. (2019). Resource-saving technologies for the application of fertilizers for agricultural crops in the Republic of Belarus. In Increasing soil fertility and the use of fertilizers. Materials of the international scientific and practical conference (pp. 3-5). Moscow.
[10] Ottman, M.J., et al. (2006). Agronomy Journal, 98, 899-906.
[11] Summers, C., & Putnam, D. (2008). Irrigated Alfalfa Management for Mediterranean and Desert Zones. UCANR Publication 3512.